भारतामध्ये ६३ मिलियनपेक्षा जास्त लघु आणि मध्यम उद्योग आहेत. हेव्यवसाय भारताच्या GDP च्या ३०% पेक्षा जास्त योगदान देतात आणि४५% निर्यातही याच क्षेत्रातून होते. सरकारच्या मदतीशिवाय काही लोकअसेही आहेत जे MSME व्यवसाय वाढवण्यासाठी स्वतः पुढे आलेआहेत. ते छोटे व्यवसाय digitize करत आहेत, त्यांना कर्ज मिळवून देतआहेत, नवीन बाजारपेठा शोधायला मदत करत आहेत आणि कायदेशीरकामं सोपं करत आहेत.
1. अनिकेत डोगरम – हकदारशक
अनिकेत डोगरम यांनी हकदारशक नावाची कंपनी सुरू केली. ही कंपनीसरकारच्या योजना लोकांपर्यंत पोहोचवते. MSME उद्योजकांना कोणतीयोजना मिळू शकते, याची माहिती देऊन त्यांना अर्ज करायला मदत करते. लाखो लोकांनी याचा फायदा घेतला आहे.
2. हार्दिका शाह – किनारा कॅपिटल
MSME व्यवसायांना बँकेकडून कर्ज मिळणं कठीण असतं. हार्दिका शाहयांनी किनारा कॅपिटल सुरू करून छोट्या व्यवसायांना लवकर आणि सोपंकर्ज देण्याची सोय केली. त्यांनी ८,५०० कोटी रुपयांहून अधिक कर्ज दिलंआहे आणि ५ लाखांहून अधिक लोकांना रोजगार मिळाला आहे.
3. रविश नरेश आणि टीम – खाताबुक
रविश आणि त्यांच्या टीमने खाताबुक हे अॅप सुरू केलं. हे अॅप छोटेदुकानदार आणि व्यापाऱ्यांना पैसे घेणे–देणे, बिल पाठवणे, आणि खातीठेवणे यासाठी मदत करतं. आज १ कोटींहून जास्त लोक हे अॅप वापरतात.
4. दिनेश अग्रवाल आणि बृजेश अग्रवाल – इंडिया मार्ट
इंडिया मार्ट ही वेबसाइट एक मोठी B2B मार्केटप्लेस आहे. इथे छोटेव्यवसाय त्यांच्या उत्पादनांची माहिती देऊ शकतात आणि नवीन ग्राहकशोधू शकतात. आज ८२ लाख व्यवसाय इथे नोंदले गेले आहेत आणि११.५ कोटी वस्तू इथे मिळतात.
5. ऋषिकेश दातार – वकीलसर्च
वकीलसर्च ही कंपनी छोट्या व्यवसायांना कायदेशीर सेवा आणि करभरणं यासारख्या गोष्टींमध्ये मदत करते. GST, व्यवसाय नोंदणी, ट्रेडमार्कनोंदणी यासाठी हे अॅप उपयोगी आहे. यामुळे व्यवसायिक लोकांना वेळआणि पैसा वाचतो.
हे सर्व लीडर्स भारतातील लाखो छोट्या व्यवसायांना मोठं होण्याची संधीदेत आहेत.

